Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Nowym Sączu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Sączu - II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Marcin Chmielowski

Protokolant: Jakub Wastag

po rozpoznaniu na rozprawie głównej w dniach 21 marca i 14 maja 2025 r.

sprawy T. B.

s. M. i B. z domu J.

ur. (...) w N.

obwinionego o to, że:

w dniu 31 lipca 2024 r. około godz. 10.15 w miejscowości Z., rejonu (...), w strefie ciszy sterował łodzią o nr rej. (...) z silnikiem spalinowym o mocy 70 KM z użyciem silnika spalinowego po akwenie (...)

tj. o wykroczenie z art. 338 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska w zw. z § 1 ust. 1 uchwały nr (...) (...) (...) (...) z 20 lipca 2006 r. w sprawie zakazu używania jednostek pływających z napędem spalinowym na (...) w zw. z uchwałą nr (...) (...) (...) z dnia 26 marca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały (...) (...) w sprawie zakazu używania jednostek pływających z napędem spalinowym na (...)

____________________________________________________________________________

I.  na mocy art. 5 § 1 pkt. 2 kpw w zw. z art. 62 § 1 i § 3 kpw uniewinnia obwinionego T. B. od zarzutu popełnienia wykroczenia opisanego we wniosku o ukaranie;

II.  na mocy art. 119 § 2 pkt. 1 kpw kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt II K 32/25

UZASADNIENIE

WYROKU Z DNIA 27 MAJA 2025 R.

I. Ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia.

(...) ( (...)) jest stowarzyszeniem działającym w oparciu o ustawę z 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Podstawą podziału organizacyjnego (...) są oddziały regionalne, które są od siebie wzajemnie niezależne. W stowarzyszeniu (...) nie ma rejonizacji, dlatego różne oddziały (...) mogą działać niezależnie od siebie na tych samych ciekach wodnych, przykładowo na (...) działa zarówno (...) (...) jak i (...). Działalność oddziałów (...) na ciekach wodnych nie wymaga żadnej umowy z właściwą terytorialnie gminą, choć zdarza się, że takie umowy są zawierane. Przykładowo (...) (...) zawarł taką umowę z Gminą G., nie jest to jednak wymóg wynikający z przepisów prawa. Po liberalizacji przepisów prawa w 2012 r. na ciekach wodnych mogą działać także inne stowarzyszenia niż (...) i wykonywać swoją statutową działalność, w tym prowadzić akcje ratownicze, o ile legitymują się zezwoleniem przewidzianym w art. 12 § 1 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych.

Na mocy porozumienia z dnia 20 czerwca 2007 r. zawartego pomiędzy (...) i prezesem (...) (...) w sprawie współdziałania w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego na wodach i terenach przywodnych, strony wyraziły wolę współpracy między innym w takich obszarach jak ratowanie życia i zdrowia ludzkiego na wodach, podejmowanie akcji ratowniczych w celu ratowania mienia i środowiska naturalnego oraz prowadzenia działań profilaktycznych z zakresu bezpieczeństwa nad wodą.

W miejscowości Z. – Z. nad (...) znajduje się (...) stanowiący od kilkudziesięciu lat własność (...) w K.. W ramach tego ośrodka studenci uczelni odbywają rozmaite zajęcia wodne na (...). Mając na uwadze potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa studentom w trakcie zajęć na wodzie – pod wpływem sugestii zawartej w piśmie (...) (...) M. K. z 21 lutego 2024 r. stanowiącego odpowiedź na pismo rektora (...) w K. z 3 stycznia 2024 r. – uczelnia powołała specjalistyczną drużynę (...) Z.. Jej kierownikiem jest obwiniony T. B.. Drużyna ta, organizacyjnie związana z (...) w K., formalnie wchodzi w skład (...). Drużyna posiada zezwolenie właściwego ministra do wykonywania ratownictwa wodnego.

Obwiniony T. B. urodził się w (...) r. Prowadzi działalność gospodarczą w ramach (...), której wraz ze swoją żoną A. B. są wspólnikami. W ramach działalności tej (...) obwiniony między innymi wypożycza lub nieodpłatnie użycza sprzęt wodny. Nieodpłatne użyczanie łodzi przez firmę obwinionego ma miejsce także na rzecz specjalistycznej drużyny (...) Z.. Podstawą tego jest umowa użyczenia z dnia 23 stycznia 2012 r. zawarta między (...) (reprezentowaną przez obydwoje wspólników) i w/w drużyną (reprezentowaną przez jej kierownika T. B.). Ponadto obwiniony jest członkiem (...) i udziela się w tym stowarzyszeniu. Obwiniony nie był karany za przestępstwa.

W dniu 31 lipca 2024 r., około godz. 9.35, w rejonie ośrodka (...), na (...) – w tzw. strefie ciszy - w rejonie miejscowości Z., grupa studentów (...) w K. odbywała, w ramach swoich studiów, zajęcia z nauki (...). Pogoda była bardzo dobra. Zajęcia te nadzorowali – w aspekcie bezpieczeństwa uczestników – T. B. i M. M. (2). T. B. czynił to z lądu, stojąc na pomoście, natomiast M. M. (2) był na łodzi – jako jej sternik – która znajdowała się na wodzie w pobliżu grupy pływających studentów. (...) ta była wyposażona w silnik o mocy 70 koni mechanicznych, miała numer rejestracyjny (...) i jest własnością T. B.. Została ona nieodpłatnie użyczona drużynie (...) Z. przez firmę (...) T. B. i była oznaczona emblematami (...). Zajęcia te z pomostu obserwował T. B.. Wypłynięcie tej łodzi w celu asekuracji studentów zostało odnotowane w tzw. książce pływań (...). W pewnym momencie w pobliżu w/w łodzi i grupy studentów pojawił się patrol (...) Wodnej, który podjął interwencję stojąc na stanowisku, iż sternik tej łodzi narusza przepisy uchwały nr (...) (...) (...) (...) z dnia 20 lipca 2006 r. M. M. (2) w związku z tym przypłynął do przystani i wyszedł z łodzi. Następnie około godz. 10.15 na łódź wszedł T. B. uważając, że nadzorowanie z łodzi nauki (...) przez studentów nie narusza prawa. Na pokład łodzi jako pasażer wszedł również M. M. (2), wobec którego policjanci wcześniej zakończyli czynności. Obwiniony - jako sternik - ponownie wypłynął łodzią i w dalszym ciągu z jej pokładu nadzorował grupę uczących się studentów. Obwiniony miał merytoryczne kompetencje do nadzorowania bezpieczeństwa zajęć studentów, jest bowiem instruktorem (numer instruktorski 760), ma uprawnienia ratownika wodnego, jest kierownikiem specjalistycznej drużyny (...) Z., a ponadto pełni funkcję przewodniczącego komisji szkoleniowej zarządu głównego (...). Widząc to funkcjonariusze (...) podjęli ponowną interwencję, tym razem wobec T. B. jako sternika łodzi. Po dokonaniu niezbędnych czynności obwiniony został pouczony o tym, że zostanie skierowany do Sądu wniosek o ukaranie i zwolniony. Za nadzorowanie zajęć studentów obwiniony i M. M. (2) nie pobierali żadnego wynagrodzenia, (...) w K. nie płacił im za to żadnych pieniędzy. Natomiast w zamian za to T. B. mógł cumować w/w łódź na terenie ośrodka (...). W czasie czynu zarówno M. M. (2) jak i obwiniony nadzorowali bezpieczeństwo uczących się (...) studentów jako ratownicy Specjalistycznej D. (...) Z..

Dowody:

- zeznania M. N. (k. 9)

- zeznania R. R. (k. 11 i k. 75)

- zeznania P. S. (k. 12-13)

- wyjaśnienia obwinionego (k. 19-20 i k. 74-75)

- pismo (...) (...) z 21.02.2024 r. (k. 22)

- pismo rektora (...) w K. z 3.01.2024 r. (k. 23-24)

- porozumienie z dnia 20.06.2007 r. pomiędzy (...) i prezesem (...) (...) w sprawie współdziałania w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego na wodach i terenach przywodnych (k. 25-26);

- lista oddziałów (...) (k. 27-30)

- odpis karty karnej dot. obwinionego (k. 42)

- dowód rejestracyjny łodzi T. B. (k. 66-67)

- oświadczenie o użyczeniu przez obwinionego sprzętu wodnego, w tym łodzi nr rej. (...), na rzecz działalności D. (...) Z. (k. 81)

- umowa użyczenia z 23.01.2012 r. (k. 89)

II. Ocena dowodów.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budził wątpliwości, był wiarygodny, nie zawierał treści budzących wątpliwości z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 7 kpk. Stanowił on miarodajną podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Dowody te nie były kwestionowane przez oskarżyciela publicznego, który skądinąd nie brał nawet udziału w rozprawie głównej. Zalegające w aktach dowody, które nie zostały wyszczególnione powyżej, nie miały znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że sfera faktów nie była w niniejszej sprawie sporna, obwiniony nie kwestionował przebiegu zdarzenia w dniu 31 lipca 2024 r., jego okoliczności, przedstawiał natomiast argumentację nakierowaną na wykazanie, że zdarzenie faktyczne stanowiące podstawę postawionego mu zarzutu nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego z art. 338 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska w zw. z zapisami uchwały (...) (...) z 20 lipca 2006 r. nr (...).

III. Ocena prawna.

Stanowisko obwinionego, iż nadzorując jako sternik łodzi w dniu 31 lipca 2024 r. grupę studentów (...) w K. podczas zajęć z (...) nie popełnił wykroczenia opisanego we wniosku o ukaranie – było trafne.

Odpowiedzialności przewidzianej w art. 338 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska podlega ten, kto nie przestrzega ograniczeń, nakazów lub zakazów określonych w uchwale rady powiatu wydanej na podstawie art. 116 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z § 2 pkt. 1 uchwały (...) (...) z 20 lipca 2006 r. nr (...) (k. 91) ograniczeniom przewidzianym w jej § 1 nie podlegają jednostki pływające m. in. (...) w trakcie:

[1] w trakcie wykonywania czynności służbowych;

[2] czynności związanych z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie Sądu czyn obwinionego był legalny, gdyż mieścił się w zakresie wyłączenia wskazanego w pkt. 2 przywołanego przepisu (pojęcie czynności służbowych z pkt. 1 siłą rzeczy nie odnosi się do (...)u, który nie jest służbą państwową, lecz prywatnym stowarzyszeniem).

Po pierwsze, łódź na której w dacie czynu znajdował się obwiniony kwalifikowała się jako jednostka pływająca (...). Prawo nie zawiera definicji jednostki pływającej (...), w tym nie nakłada na poszczególne oddziały czy drużyny (...) posługiwania się w ramach wykonywania statutowych celów (...)u sprzętem stanowiącym ich własność w znaczeniu prawa cywilnego. Jest to oczywiście możliwe, dopuszczalne jest jednak – w braku przeciwnych regulacji - także posługiwanie się przez (...) sprzętem na podstawie innych tytułów prawnych (także umowy użyczenia). Przeciwna interpretacja nie ma podstaw prawnych, byłaby także nieracjonalna z punktu widzenia celowościowo-funkcjonalnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie znajduje zresztą przekonujących przesłanek do wykluczenia nawet tytułu ściśle faktycznego w postaci posiadania takiego sprzętu rozumianego nie jako prawo lecz faktyczne władztwo nad rzeczą (zob. art. 336 kodeksu cywilnego). O tym, czy dana jednostka pływająca w danym miejscu i czasie kwalifikuje się jako jednostka (...) nie decyduje formuła prawna, w oparciu o którą jest użytkowana, lecz szeroko pojęte okoliczności tego użytkowania. W tym kontekście trzeba – w ślad za ustaleniami faktycznymi opisanymi powyżej w pkt. I niniejszego uzasadnienia – podkreślić, co następuje. W dniu 31 lipca 2024 r. obwiniony był członkiem (...), skądinąd z wieloletnim stażem, miał kwalifikacje do ratownictwa wodnego, znajdował się na łodzi wprawdzie swojej własności (co jako takie jako powiedziano nie ma znaczenia), lecz użyczonej D. (...) Z. w celu realizacji jej zadań czyli asekuracji studentów (...) w K. w trakcie zajęć na wodzie – przy czym łódź ta miała także emblemat (...). Obwiniony nie znajdował się zatem na swojej łodzi jako osoba prywatna w swoich prywatnych celach (np. rekreacyjnych), lecz jako ratownik D. (...) Z. w celu dbania o bezpieczeństwo studentów uczelni, a w razie jakiegoś nieszczęśliwego wypadku – w celu profesjonalnego udzielenia pomocy. Truizmem dla prawnika jest przy tym stwierdzenie, że gdyby uczelnia nie zapewniła studentom takiej asekuracji, w razie wspomnianego wypadku mogłaby się narazić na odpowiedzialność cywilną tj. odszkodowawczą, co zresztą było właśnie motywem powołania Specjalistycznej D. (...) Z. kierowanej przez obwinionego.

Po drugie, co jest oczywiste, taki nadzór nad bezpieczeństwem studentów mieści się w pojęciu czynności związanych z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku publicznego nad wodą, co jest jednym z celów statutowych (...). Należy wyraźnie wyeksponować, że błędem jest redukowanie znaczenia tego pojęcia li tylko do wykonywania czynności ratunkowych w razie wystąpienia wypadku, gdyż ma ono szersze znaczenie. Czynności profilaktyczne, pilnowanie osób użytkujących ciek wodny, także są związane z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku publicznego nad wodą. Skądinąd nawet ustawa z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych rozróżnia pojęcie ratownictwa wodnego (zdefiniowanego w art. 2 pkt. 4 tej ustawy jako prowadzenie działań ratowniczych polegających w szczególności na organizowaniu i udzielaniu pomocy osobom, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na obszarze wodnym) od innych form zapewniania bezpieczeństwa o charakterze prewencyjnym (profilaktycznym). Sąd podkreśla tą okoliczność, ponieważ jak wynika z zeznań świadka R. R. uznanie, iż T. B. dopuścił się wykroczenia opisanego we wniosku o ukaranie wynikało z kierowania się przez (...) pisemnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż wyłączenie przewidziane w § 2 pkt. 1 uchwały (...) (...) z 20 lipca 2006 r. nr (...) stosuje się do (...) tylko w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia czyli innymi słowy tylko wówczas, gdy dana jednostka pływająca (...) prowadzi akcję ratunkową. Jest to jednak pogląd nietrafny, nie mający umocowania w treści uchwały. Ponadto, co równie istotne, stanowisko takie nie jest w ogóle źródłem prawa (w tym zwłaszcza źródłem powszechnie obowiązującego prawa), lecz tylko indywidualną interpretacją prawa przez ten organ, do ferowania której ma on oczywiście prawo - błędem jednak jest traktowanie go przez organy państwa jako jakiegoś samoistnego źródła prawa, mimo iż takiego źródła prawa nie przewiduje Konstytucja, która określa zamknięty katalog źródeł prawa (w istocie jest to przykład zjawiska określanego, zwłaszcza w okresie (...), jako tzw. „prawo powielaczowe”).

Mając zatem na uwadze, że czyn obwinionego, z uwagi na całokształt okoliczności sprawy opisanych w faktograficznej części niniejszego uzasadnienia mieścił się w zakresie zastosowania § 2 pkt. 1 uchwały (...) (...) z 20 lipca 2006 r. nr (...) – Sąd orzekł o jego uniewinnieniu.

IV. Koszty procesu.

Ponieważ obwiniony został uniewinniony, w pkt. II wyroku Sąd zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 119 § 2 pkt. 1 kpw kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.